Ethereum cần vượt qua ‘walkaway test’ để bền 100 năm – Vitalik
Vitalik Buterin nhấn mạnh Ethereum phải đạt ‘walkaway test’ – khả năng tồn tại 100 năm mà không phụ thuộc vào tính năng mới – qua đề xuất cải tiến quantum‑
TL;DR
- Vitalik Buterin kêu Ethereum phải đạt “walkaway test”, nghĩa là mạng lưới vẫn giá trị dù các dev ngừng cập nhật.
- Để làm được điều này, Vitalik đưa ra 7 cải tiến: quantum‑resistance, ZK‑EVM, PeerDAS, mô hình tài khoản đa ký, lịch gas an toàn, block‑building chống tập trung, và stablecoin đa tài sản.
- Các cải tiến này không chỉ bảo vệ mạng trước các mối đe dọa tương lai mà còn giảm phí gas, tăng tốc tx, và tạo stablecoin độc lập hơn so với USD.
- Ở VN, việc giảm gas và có stablecoin đa tài sản sẽ giúp trader giảm chi phí giao dịch trên các sàn như Binance VIE, MoMo Pay, và tăng tính độc lập với hệ thống ngân hàng truyền thống.
Vitalik & “Walkaway Test” – Ý nghĩa thực sự
Nói thật là, Vitalik vừa tung một lời thách thức “walkaway test” cho Ethereum. Ý tưởng đơn giản: nếu một ngày nào đó các nhà phát triển chính thức “đi nghỉ” và ngừng đóng góp, Ethereum vẫn phải duy trì giá trị và chức năng cốt lõi. Đó là tiêu chuẩn cao, nhưng cũng là kim chỉ nam cho mọi dự án blockchain muốn bền vững.
“Chúng ta cần một Ethereum mà dù không có tính năng mới, vẫn là một búa cứng, không bị mất công dụng khi nhà cung cấp rời đi.” – Vitalik, X post, 2026
Điều này đồng nghĩa với việc mọi tính năng quan trọng phải được mã hoá vào giao thức gốc, không phụ thuộc vào “dịch vụ phụ trợ” hay “layer‑2” riêng lẻ. Theo Vitalik, mục tiêu cuối cùng là “Ethereum's protocol, as it stands today, is cryptographically safe for a hundred years.”
7 cải tiến Vitalik đề ra để đạt “walkaway test”
| # | Cải tiến | Mục tiêu | Trạng thái (2026) |
|---|---|---|---|
| 1 | Quantum‑Resistance | Đảm bảo mạng không bị phá vỡ bởi máy tính lượng tử trong tương lai. | Đang nghiên cứu, chưa triển khai full. |
| 2 | Zero‑Knowledge EVM (ZK‑EVM) | Tăng tốc giao dịch, giảm phí gas, bảo mật dữ liệu. | Bản beta trên các client như Nethermind, Erigon. |
| 3 | Peer Data Availability Sampling (PeerDAS) | Cải thiện khả năng tải dữ liệu, giảm tải cho validator. | Triển khai thử nghiệm trên testnet Sepolia. |
| 4 | General‑purpose Account Model | Hỗ trợ đa ký, chữ ký linh hoạt, giảm phụ thuộc vào ECDSA. | Đã tích hợp vào EIP‑3074 (partial). |
| 5 | Robust Gas Schedule | Loại bỏ các lỗ hổng gas, giảm biến động phí. | Được cập nhật qua EIP‑1559 cải tiến. |
| 6 | Decentralized Block‑Building Model | Ngăn chặn tập trung khai thác, chống censorship. | Proof‑of‑Stake (PoS) đã giảm đáng kể tập trung. |
| 7 | Stablecoin đa tài sản | Tạo stablecoin dựa trên rổ tài sản, không phụ thuộc USD duy nhất. | Ý tưởng đang thảo luận, chưa có sản phẩm chính thức. |
1️⃣ Quantum‑Resistance – Đối mặt với máy tính lượng tử
Thực tế thì, công nghệ lượng tử đang tiến nhanh. Nếu không chuẩn bị, một khi máy tính lượng tử đủ mạnh, các khóa hiện tại (ECDSA, secp256k1) có thể bị phá. Vitalik đề xuất chuyển sang post‑quantum signatures như Dilithium hoặc Falcon. Đối với VN, điều này giúp giảm rủi ro “đánh cắp tài sản” khi các sàn nội địa tích hợp ví hỗ trợ post‑quantum.
2️⃣ ZK‑EVM – Giảm phí gas, tăng tốc tx
Gas luôn là nỗi ám ảnh của trader VN. Khi gas tăng, chúng ta phải trả 50‑100k VND cho mỗi giao dịch đơn giản. ZK‑EVM cho phép prove‑only xác nhận giao dịch mà không cần chạy toàn bộ computation trên chain, nhờ đó phí giảm tới 70‑80%. Điều này sẽ làm cho việc swap trên Uniswap V4 hay mint NFT trở nên “đỡ đổ máu” hơn.
3️⃣ PeerDAS – Tăng băng thông, giảm tắc nghẽn
PeerDAS cho phép validator lấy mẫu dữ liệu từ nhiều peer thay vì tải toàn bộ block. Kết quả: tốc độ đồng thuận tăng, khả năng chịu tải tăng gấp 5‑10 lần. Đối với thị trường VN, nơi hạ tầng internet đôi khi còn chậm, đây là “bảo hiểm” giúp giao dịch không bị “lag” khi thị trường nóng.
4️⃣ Mô hình tài khoản đa ký (General‑purpose Account Model)
Việc hỗ trợ multisig và smart contract wallets như Argent sẽ trở nên chuẩn hoá trong giao thức. Điều này giảm phụ thuộc vào dịch vụ trung gian (như MetaMask) và tăng tính an toàn cho người dùng.
5️⃣ Lịch gas an toàn (Robust Gas Schedule)
Các lỗ hổng gas (ví dụ: gas‑price manipulation trong một số smart contract) đã gây ra “xả hàng” lớn trong quá khứ. Vitalik muốn một lịch gas ổn định, không dễ bị tấn công. Khi gas ổn định, trader có thể dự đoán chi phí giao dịch, giảm “cháy tài khoản” vì thiếu gas.
6️⃣ Block‑building phi tập trung
Mô hình hiện tại vẫn có rủi ro tập trung vào một số validator lớn. Vitalik muốn block‑building được phân phối rộng rãi hơn, giảm nguy cơ censorship. Đối với VN, nơi các sàn nội địa có thể bị áp lực chính phủ, một mạng phi tập trung mạnh sẽ giúp “giữ vững” tính tự do.
7️⃣ Stablecoin đa tài sản – Độc lập hơn với USD
Nói thật là, stablecoin hiện tại chủ yếu dựa vào USD, khiến chúng nhạy cảm với chính sách tiền tệ Mỹ. Vitalik đề xuất một stablecoin dựa trên rổ tài sản (USD, EUR, VND, vàng, bất động sản). Điều này sẽ giảm “độ lệch” khi đồng USD suy yếu và tạo một công cụ phòng hộ tốt hơn cho nhà đầu tư VN, nhất là trong thời kỳ bear market.
Góc nhìn của trader Việt Nam
-
Giảm phí gas = tăng lợi nhuận
- Với ZK‑EVM, phí giảm 70% → một giao dịch swap 0.5 ETH sẽ chỉ tốn ~30k VND thay vì 100k VND. Đối với các nhà giao dịch high‑frequency trên sàn SushiSwap V2, chi phí giảm đáng kể, giúp tối ưu hoá ROI.
-
Stablecoin đa tài sản = phòng hộ rủi ro
- Khi đồng USD mạnh, VND có thể mất giá so với các tài sản khác. Stablecoin đa tài sản sẽ giữ độ ổn định tốt hơn, phù hợp để chuyển tiền qua MoMo, VNPay mà không lo mất giá.
-
Quantum‑resistance = an toàn dài hạn
- Các quỹ đầu tư lớn tại Vietcombank đang xem xét đầu tư vào crypto. Khi Ethereum có bảo mật quantum, các quỹ này sẽ yên tâm hơn khi đưa ETH vào ETF hoặc trust fund.
-
Decentralized block‑building = tránh censorship
- Trong trường hợp chính phủ Việt Nam muốn kiểm soát giao dịch, một mạng phi tập trung mạnh sẽ giúp người dùng vẫn giao dịch được mà không bị freeze tài khoản.
-
Kế hoạch “tick off” mỗi năm
- Vitalik muốn mỗi năm hoàn thành ít nhất một cải tiến. Điều này tạo động lực cho cộng đồng phát triển VN, có thể tham gia hackathon để triển khai ZK‑EVM trên testnet, hoặc phát triển stablecoin đa tài sản cho thị trường nội địa.
FAQ (SEO)
Q1: Ethereum có thực sự cần đạt “walkaway test” không?
A: Có. “Walkaway test” là thước đo khả năng tồn tại lâu dài của một blockchain. Khi Ethereum đạt được, nó sẽ không phụ thuộc vào cập nhật liên tục, giảm rủi ro “đổ bể” khi dev ngừng hoạt động.
Q2: ZK‑EVM sẽ ảnh hưởng như thế nào đến phí gas ở Việt Nam?
A: ZK‑EVM giảm lượng tính toán trên chain, do đó phí gas giảm tới 70‑80%. Điều này giúp trader VN giảm chi phí giao dịch, đặc biệt khi gas đang ở mức cao do nhu cầu tăng.
Q3: Stablecoin đa tài sản có thể thay thế USDT/USDC ở Việt Nam không?
A: Có tiềm năng. Khi stablecoin dựa trên rổ tài sản (USD, EUR, VND, vàng...), nó sẽ ít bị ảnh hưởng bởi biến động đồng USD, tạo một phương tiện chuyển tiền ổn định hơn cho người dùng VN.
Việc Ethereum đạt “walkaway test” không chỉ là lời hứa của Vitalik mà còn là lộ trình phát triển cần thiết để duy trì vị thế trong cuộc đua blockchain. Đối với cộng đồng crypto Việt, những cải tiến này hứa hẹn giảm phí, tăng bảo mật và đưa chúng ta tới một thị trường tài chính phi tập trung thực sự độc lập.
